Bedrijfsrisico's beperken

We helpen klanten risico's te beperken

Klanten helpen om de bedrijfsrisico’s te beperken en hiermee de wereld veiliger maken. Dat is de kern van het werk van Lloyd’s Register, een Britse stichting die al 250 jaar bestaat. Om dat werk goed te kunnen doen moet de organisatie volledig onafhankelijk zijn, zegt Erik Mooij, HSQE-manager van Lloyd’s Register Energy in Rotterdam.

Om onafhankelijk te zijn is Lloyd’s Register een Britse stichting. Er zijn dus bijvoorbeeld geen activistische aandeelhouders die een hoog dividend opeisen. Als er winst overblijft, gaat die naar goede doelen. De organisatie bestaat uit drie poten: Marine (schepen), Energy (olie- en gas, energieopwekking, petrochemie en chemie) en LRQA (certificatie en trainingen). De activiteiten van de organisatie bestaan voor een belangrijk deel uit nagaan of het ontwerp, de bouw en het gebruik van schepen en drukapparatuur aan de wettelijke eisen en normen voldoen. Lloyd’s Register Energy zet onder meer de activiteiten van de vroegere Dienst van het Stoomwezen voort. Deze landelijke overheidsdienst daterend van 1824 is in 1994 geprivatiseerd en kort daarna door Lloyd’s Register gekocht. Vandaar dat Energy een grote speler is voor wat betreft het keuren van ketels, vaten en andere apparatuur die onder hoge druk staan. Die apparatuur moet voldoen aan het Warenwetbesluit Drukapparatuur (WBDA), dat aansluit bij de Europese regelgeving voor drukapparatuur. Lloyd’s Register Energy is een van de Aangewezen Keuringsinstellingen (AKI’s) die erop toeziet dat bedrijven en andere organisatie de WBDA naleven en is hiertoe geaccrediteerd door de Raad voor Accreditatie volgens de ISO 17020-norm. De mensen van Lloyd’s Register die de keuringen uitvoeren zijn hoog opgeleid en hebben elders praktijkervaring opgedaan. In totaal werken 250 mensen bij Lloyd’s Register in Nederland, waarvan 150 bij Lloyd’s Register Energy.

Levensfase

Keuringen vinden in drie fasen plaats, namelijk bij het ontwerp van een bijvoorbeeld een drukvat, de bouw ervan en het gebruik in de praktijk. Bij het ontwerp komen vragen aan de orde als ‘voldoet hij aan de eisen en normen’, ‘welke krachten komen er op te staan en is hij daartegen bestand’. Mooij: ‘Wij trekken onze conclusies en laten de klant weten of het ontwerp aan de eisen voldoet of niet. Als het niet goed is, vertellen we alleen waar het aan schort. We doen geen suggesties over hoe het beter zou kunnen, want dan geven we advies en zijn we bij de herkeuring niet meer onafhankelijk, omdat we dan ook ons eigen advies keuren.’ Om te kunnen keuren beschikt Lloyd’s Register over veel kennis van apparatuur, hoe die functioneert in de praktijk en ook over wet- en regelgeving. ‘Je moet weten hoe je de normen uitlegt. Geen enkel systeem is namelijk hetzelfde, waardoor je aan een interpretatie van de normen niet valt te ontkomen. Ook de omgeving, waarin de apparatuur staat opgeteld, verschilt. Voor elk ontwerp in elke situatie moet je dus kunnen aangeven of het goed is of niet en bij dat laatste waarom. Als aan alle eisen is voldaan keuren we het ontwerp goed.’ Bij de fabricage van apparatuur gaat het erom te controleren of dat daadwerkelijk gebeurt zoals oorspronkelijk is afgesproken. Ook hier geldt weer dat de keuring onafhankelijk moet zijn. ‘Daarom mag de keurmeester bij de bouw niet dezelfde zijn als die bij het ontwerp, omdat die anders zijn eigen systeem keurt, dat wil zeggen het systeem dat hij of zij eerder heeft goedgekeurd’, legt Mooij uit.

Testen onder hoge druk

Is het druksysteem eenmaal in gebruik, dan moet het volgens de wet om de drie jaar gekeurd worden of vaker als er sprake is van een hoog risico. Het systeem moet in elk geval de werkdruk kunnen weerstaan, dat wil zeggen de werkdruk onder normale procesomstandigheden binnen een bepaalde bandbreedte. ‘We testen het systeem door dit onder een veel hogere druk te zetten en kijken dan of het die druk weerstaat. De testdruk is de maximum druk volgens het ontwerp. Als het systeem niet goed door de test komt, kan het zijn dat tijdens de bouw is afgeweken van het ontwerp, doordat bijvoorbeeld een leverancier niet de juiste materialen heeft geleverd. Als het systeem de werkdruk wel kan weerstaan, is er niets aan de hand en kun je ervan uitgaan dat het systeem ook de gewone werkdruk met gemak kan weerstaan’, licht Mooij toe.

Lloyd’s Register kijkt eveneens naar de staat van onderhoud. Stoomketels bijvoorbeeld, kunnen heel oud zijn. ‘Je moet onder andere letten op scheurtjes in de wand, beschadigingen van de coating en corrosie. Afhankelijk van het voorkomen en de ernst daarvan beslis je of een ketel weer een termijn mee kan gaan.’ Druksystemen komen niet alleen grote bedrijven voor, zoals in de sectoren energie, raffinage en chemie, maar ook bij ‘de stomerij op de hoek’. Zodoende komt Lloyd’s Register ook in aanraking met verschillende veiligheidsculturen.

Health-en-Saffety-jaarcongres

Veiligheid bewaken en bedrijfsrisico’s beperken

Mooij’s taak als HSQE-manager bestaat eruit de integriteit en continuïteit te bewaken. Dat laatste houdt in, dat hij er voor moet waken dat de mensen van Lloyd’s Register veilig kunnen werken en inspecties veilig plaatsvinden. ‘Bij een ketel let een bedrijf er vooral op, dat die veilig is voor mensen in de omgeving. Maar eens in de zoveel jaar moet er ook iemand de ketel van binnen inspecteren. Dat moet veilig kunnen gebeuren en vereist allerlei voorzorgsmaatregelen’, stelt Mooij. De eerder genoemde druktesten zijn niet zonder gevaar. Lloyd’s Register past bij ketels soms honderden bar overdruk toe. Het is dus zaak afstand te houden voor het geval er toch iets mis mocht gaan. ‘Als we zeker wisten dat de ketel goed was, zouden we geen druktest hoeven te doen. Het is echter een belangrijk middel om te controleren of de ketel veilig is. Op zo’n ketel staat overigens normaal al veel druk. Klanten realiseren zich niet altijd het gevaar daarvan. Het gaat meestal jaren goed. En je kunt van buiten namelijk niet zien of een ketel veilig is. Hij wordt niet warm of koud. Maar als het fout gaat, explodeert de ketel. Alleen inspectie, zowel van buiten als van binnen, en een druktest kunnen uitmaken of een ketel veilig is’, legt Mooij uit. Lloyd’s Register Energy is een gedelegeerd toezichthouder (Notified Body) die net als een aantal andere van die toezichthouders is aangewezen om ketels en andere drukapparatuur te keuren. Lloyd’s Register is één van de grootste en ook de oudste. De organisatie begon zo’n 250 jaar geleden met het keuren, ontwerpen en bouwen van schepen. Als ze aan de eisen voldeden werden ze in het Lloyd’s Register opgenomen. Op die manier waren de rederijen en vooral de verladers ervan verzekert, dat de schepen en hun lading in elk geval niet door constructiefouten bij de eerste de beste storm zouden vergaan. Later kwamen hier de stoomketels en drukvaten bij.

Bij de keuringen gaat Lloyd’s Register Energy uit van de Europese en Nederlandse normen, evenals van mondiale normen zoals ISO 9001 voor kwaliteit. Steeds weer komt het aan op de juiste interpretatie van de normen. ‘Als we iets goedkeuren, moeten we dat kunnen verdedigen. Daarom moeten we ook veel kennis en ervaring in huis hebben. Als we iets niet kunnen verdedigen, moet de klant aanpassingen doen of maatregelen nemen en kijken we daarna opnieuw of het aan de eisen voldoet’, verklaart Mooij. Om de onafhankelijkheid onder de norm ISO 17020 te kunnen waarborgen, moeten de mensen van Lloyd’s Register geautoriseerd zijn voor de keuringen die ze uitvoeren. ‘Wie waar keurt, moeten we goed registreren. Achteraf moeten we namelijk altijd kunnen aantonen dat iemand voor de een bepaalde keuring geautoriseerd was, met andere woorden dat die persoon genoeg kennis en ervaring had om dat te mogen doen. Als we daar de hand mee lichten, raken we ons certificaat kwijt en onze accreditatie van de Raad voor de Accreditatie.’

Technische kennis neemt af

Kennis en ervaring zijn voor Lloyd’s Register steeds belangrijker, want veel gehoorde opmerkingen van klanten zijn, dat het kennisniveau van de operators daalt. Dat komt, omdat de oude rotten in het vak met pensioen gaan en jongere krachten soms te generalistisch zijn opgeleid en te weinig specifieke kennis in huis hebben. Ook de schaarste aan technisch personeel speelt een rol. Verder besteden klanten steeds meer werk uit aan contractors. Die hebben elk hun eigen veiligheidscultuur. Wel zitten grote klanten tegenwoordig vaker met grote contractors aan tafel om allerlei aspecten van een project, ook de veiligheidsaspecten, te bespreken en eisen ze een veiligheidsplan. Maar elders in de industrie en daarbuiten zijn volgens Mooij ook kleinere contractors actief, waarbij de vraag is of hun veiligheidscultuur voldoende ontwikkeld is. Voor Lloyd’s Register moet daarom opletten. ‘Met het afnemen van de technische kennis neemt ook de kennis van drukapparatuur bij de klanten af. Het komt wel voor dat een systeem helemaal oké is, maar het bedrijf over het hoofd heeft gezien, dat de leidingen er naartoe ook aan bepaalde eisen moeten voldoen.’ Tegelijkertijd streeft de overheid naar meer systeemtoezicht in plaats van specifiek toezicht. Hierdoor neemt ook de technische kennis bij de overheid af. Daar komt bij dat de overheid tegenwoordig meer op handhaving is gericht. ‘Vroeger kon je als bedrijf nog wel eens in discussie gaan met de overheid en wilde een inspecteur hierbij nog wel eens advies geven. Nu controleert de overheid alleen of aan wet- en regelgeving is voldaan en geeft ze sneller boetes.’ Met milieuzaken heeft Lloyd’s Register nauwelijks van doen. De organisatie meet en controleert bijvoorbeeld geen stoffen die uit de schoorsteen van een fabriek komen. Indirect levert Lloyd’s Register volgens Mooij wel een bijdrage, omdat het mijn inspecties incidenten en calamiteiten helpt te voorkomen, waarbij schadelijke stoffen in de omgeving en het milieu kunnen terechtkomen.

Collega’s adviseren elkaar

Gezondheid en veiligheid van de medewerkers is wel een belangrijk aandachtspunt. De medewerkers van Lloyd’s Register zijn hoog opgeleid en werken veelal individueel. Ze weten heel goed wat wel en niet kan, dat is voor hen dagelijkse kost, maar het kan altijd beter. Om tot een hoger veiligheidsbesef te komen organiseert Mooij regelmatig regio-bijeenkomsten waar zo’n twintig “keurmeesters” elkaar treffen. Daar vinden groepsdiscussies plaats over bepaalde situaties en voorvallen, waarbij ze elkaar adviseren over hoe ze bepaalde zaken het beste kunnen aanpakken. ‘We proberen ook klanten zoveel mogelijk bij de les te houden, want als het lange tijd goed gaat, heeft men de neiging om de lat wat lager te leggen. Wij zeggen dan: “Nee, de lat hoort op die hoogte te blijven liggen”. En als Lloyd’s Register dat zegt, neemt de klant dit wel serieus, omdat Lloyd’s Register autoriteit geniet. Om dat zo te houden, moeten wij natuurlijk zeer verantwoord en zorgvuldig te werk blijven gaan. Het legt een grote verantwoordelijkheid op onze schouders’, aldus Mooij. Op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen, of duurzaamheid, streeft Lloyd’s Register ernaar de eigen ecologische voetafdruk te verkleinen door het reizen over de weg en per vliegtuig te beperken. In principe zou Lloyd’s Register op basis van zijn kennis klanten ook duurzaamheidsadviezen kunnen geven, maar doet dat niet, omdat het anders niet meer mogelijk is om onafhankelijk te keuren.

Activiteiten streng gescheiden

Wel geeft Lloyd’s Register advies over onderhoud (asset integrity) en assetmanagement, maar dat gebeurt apart. ‘We houden die activiteiten streng van elkaar gescheiden. Zodra we het idee krijgen dat er sprake kan zijn van tegenstrijdige belangen, geven we geen advies. We kunnen immers geen installaties keuren, waarover we eerder advies hebben uitgebracht’, legt Mooij uit. Advisering en training op het gebied van onder meer ISO-cerficaten behalen, arbo & veiligheid, maatschappelijk verantwoord ondernemen en informatiebeveiliging zijn daarom in een aparte tak van Lloyd’s Register onderbracht: LRQA. Tot slot benadrukt Mooij nogmaals het belang van de onafhankelijkheid van Lloyd’s Register bij keuringen: ‘We moeten heel voorzichtig zijn met het naar voren brengen van eigen ideeën, want voordat je het weet, staan we ons eigen vlees te keuren. Onze klanten kunnen we alleen goed helpen de risico’s te beperken door op afstand te blijven en de keuringen zo goed mogelijk uit te voeren. Bij ons draait alles om drie zaken waaraan nimmer getornd mag worden: kennis, vertrouwen en onafhankelijkheid.’