De nieuwe boekhandelaar

De branche veert op dankzij een ‘nieuwe leesbril’

Verkopers van boeken hebben het moeilijk. Al heel lang. De internetcon- sument heeft geen tijd meer om een boek te lezen. De branche leek dan ook op sterven na dood. Zeker toen de verkoopketen Selexyz in zwaar weer terecht kwam. Een fusie met De Slegte in 2012 bracht geen redding; onder de nieuwe, merkwaardige naam Polare ging het bedrijf vorig jaar failliet.

Een beroep op crowdfunding

Het internet kreeg de schuld, maar het echte probleem lag bij het management. Geen liefde voor het boekenvak, geen verstand van zaken, alleen gericht op de cijfers, die steeds roder kleurden. Inmiddels bijna twee jaar verder zien we een opmerkelijke kentering. Veel boekhandels uit de Polare-stal zijn verzelfstandigd onder de oude naam. Voor de financiering van nieuwe, noodzakelijke investeringen is met succes een beroep gedaan op crowdfunding. De banken doen immers niet meer mee en maken zich ook door andere ontwikkelingen op termijn overbodig.

Zo heeft een deel van het winkelpersoneel van Donner in Rotterdam een coöperatie opgericht, waarin 1800 particuliere boekenliefhebbers deelnemen. Dat maakte een verhuizing naar een voormalig bankgebouw aan de Coolsingel mogelijk. Over 2015 maakt het bedrijf voor het eerst in jaren weer winst.

In Den Haag heeft boekhandel Paagman – familiebedrijf sinds 1951 – het failliete Polarisfiliaal overgenomen en verplaatst naar een toplocatie naast het Binnenhof. Athenaeum Boekhandel in Amsterdam profiteert ook van de ondergang van Selexyz/Polare. Met een vestiging in Haarlem, drie winkels bij universiteit en hogeschool plus de boekshop in het Rijksmuseum gaat het weer goed met de boekenverkoop in de hoofdstad.

In Zwolle opende uitgeverij Waanders in 2013 een boekwinkel in een kerk in navolging van Maastricht, waar in de achthonderd jaar oude Dominicanenkerk de indrukwekkendste en mooiste boekhandel van Nederland is gevestigd. Ook dit bedrijf maakte snel een doorstart na het faillissement van Polare. De bedrijfsleider kocht het met behulp van crowdfunding.

Een nieuwe ervaring

Wat deze boekhandelaren met elkaar gemeen hebben is dat zij hun bedrijven hebben omgebouwd tot multifunctionele ontmoetingsplaatsen: er is horeca toegevoegd, die verder gaat dan koffie met gebak, zij organiseren elke week een evenement met schrijvers, lezingen, kleine concerten, film, alles wat publiek trekt, dat voor vertrek ook nog even een
of twee boeken koopt. Deze ondernemers zijn hun markt door een andere bril gaan bekijken.

Tegelijkertijd houden zij hun webshops ook goed bij. De onlineverkoop levert al een derde van de omzet op. De concurrenten bol.com, AKO en Bruna richten zich hoofdzakelijk op de populaire titels, die op televisie in praatprogramma’s worden besproken. De Nieuwe Boekhandelaar verkoopt alles of kan het de volgende dag leveren.

Paagman in Den Haag haalt dit jaar een omzet van € 12.5 miljoen, 5 procent meer dan in 2014. Het aantal verkochte boeken in de gehele branche steeg in de eerste helft van het jaar met 3 procent na jarenlang in de min te hebben gezeten. De weg naar boven lijkt hervonden, zij het na een shake-out in de bedrijfstak. Het elektronische boek en de e-reader zijn niet doorgebroken in Nederland en leiden een marginaal bestaan. De consument wil toch een gedrukt exemplaar in handen houden, waar hij zijn neus in kan steken om de geur van papier en inkt op te snuiven. Niet elke vernieuwing is een verbetering.

De moraal van het verhaal? De branche veert op dankzij een ‘nieuwe leesbril’, liefde voor het vak, kennis van zaken en investeringen gefinancierd door klanten, niet door banken.