Hoe duurzaam inzetbaar zijn we in 2020?

Vitaliteit, gezondheid en arbeidsomstandigheden

Adviesbureau Ecorys heeft in 2012 in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken een quickscan gedaan onder bedrijven om een beeld te krijgen in hoeverre is geïnvesteerd in participatie en inzetbaarheid van werknemers. In de ogen van veel werkgevers is “goed werkgeverschap” gewoon onderdeel van de normale bedrijfsvoering.

Duurzaam inzetbaar, gezond en veilig werken

Het rapport duurzame inzetbaarheid op bedrijfsniveau, Quickscan 2012, dat Ecorys eind oktober 2012 heeft gepubliceerd, geeft een eerste beeld van activiteiten die binnen bedrijven zijn ondernomen op het gebied van gezond, duurzaam inzetbaar en veilig werken. Volgens de onderzoekers zetten bijna alle 427 telefonisch ondervraagde bedrijven instrumenten in ter verbetering van de arbeidsomstandigheden en verwijzen naar veiligheidsvoorschriften. Grotere bedrijven zijn actiever op dit gebied. Het vergroten van de participatie en inzetbaarheid van (nieuwe) werknemers is een belangrijke doelstelling van sociale partners en de overheid. De Beleidsagenda 2020 van de Stichting van de Arbeid beschrijft hoe de sociale partners tot 2020 willen investeren in participatie en inzetbaarheid. Het beleid bestaat uit de volgende vijf pijlers:

  • Vitaliteit, gezondheid en arbeidsomstandigheden.
  • Employability en scholing.
  • Mobiliteit, preventiebeleid.
  • Arbeidskosten en productiviteit.
  • Re-integratie van en werkhervattingskansen voor oudere werklozen.
  • Investeren

Uit de enquête blijkt dat de belangrijkste reden waarom een bedrijf duurzaam inzetbaar wil zijn is: ‘Goed willen zijn voor mijn personeel’. Voor een derde van de bedrijven past dit in het kader van maatschappelijk verantwoord ondernemen. Bij een op de zes bedrijven spelen financiële motieven een rol: gezond en vitaal personeel leidt in de ogen van die werkgevers tot een hogere productiviteit en/of een lager ziekteverzuim. Ongeveer een op de tien bedrijven gaf aan in de toekomst een tekort aan personeel te verwachten en ziet dat als motief om te investeren in duurzame inzetbaarheid van het personeel. Een andere reden om in duurzame inzetbaarheid te investeren is dat de implementatie conform bijvoorbeeld wet- en regelgeving, gemaakte afspraken in cao’s, eisen vanuit verzekeringen of het opgestelde beleid van de moederorganisatie moet zijn. Het bedrijfsbelang is een derde reden. Werkgevers gaven aan kennis te willen behouden voor het bedrijf. De maatregelen die ze nemen kunnen bijdragen aan de continuïteit van het bedrijf.

Sector voorbeelden

In het rapport geven de onderzoekers voorbeelden van sectoren die werken aan verbeteren van arbeidsomstandigheden en duurzame inzetbaarheid. Verschillende werkgevers- en werknemersorganisaties in de bouw (Arbouw, Bouwend Nederland, FOSAG, FNV Bouw, CNV Vakmensen, NOA, OBN, Centrum Natuursteen en de Aannemersfederatie Nederland) zijn de campagne Lichter werk(t) gestart. Twee jaar lang worden praktische tips gegeven om de fysieke belasting in de sector te verminderen. Er wordt vooral gewezen op de beschikbaarheid van arbovriendelijke hulpmiddelen, lichtere bouwmaterialen, ergonomisch handgereedschap en de inrichting van bouwplaatsen. In de bouwsector wordt er weinig gedaan aan het bevorderen van een gezonde leefstijl van de werknemers blijkt uit een inventariserend onderzoek van EIB. Bijna driekwart van de werknemers geeft aan dat ze bevorderen van een gezonde leefstijl geen taak vinden van het bedrijf. Bijna de helft van de bedrijven geeft aan geen taak hierin te zien voor het bedrijf zelf. Uit een werkgeversenquête in het kader van het onderzoeksprogramma Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn, Jeugdzorg en Kinderopvang (WJK) blijkt dat zeventig procent van de werkgevers in de zorg arbobeleid binnen de organisatie heeft geïmplementeerd en op het terrein van gezondheidsmanagement, waaronder maatregelen ter preventie van ziekteverzuim, concrete maatregelen heeft genomen. SNS Reaal startte in 2010 met een gezondheidscampagne en zet daarmee in op een gezondere levensstijl van medewerkers door het stimuleren van bedrijfsfitness, gezond eten in bedrijfskantines en het stimuleren van fietsen naar het werk. In de agrarische en groene sectoren heerst het besef dat de sector de komende jaren te maken gaat krijgen met een vergrijzing van het personeelsbestand. De aanpak WerkenInBalans heeft als doel de medewerkers duurzaam inzetbaar te maken door hen bewust te maken van de invloed van gezondheid en de vitaliteit op hun functioneren. Uit verzuimcijfers bleek tevens dat in de leeftijdscategorie boven de 45 jaar het verzuim fors opliep. Deze sector heeft daarom “De Gezondheidsbus” ingezet. Dit is een mobiel testen meetlaboratorium en biedt de mogelijkheid om op iedere locatie gezondheidsonderzoeken (preventief medisch onderzoek (PMO), keuringen, health checks) uit te voeren. duurzaamheid

Activiteiten op branche- en bedrijfsniveau

Opvallend is dat op de open vraag die de onderzoekers van Ecorys stelden of het bedrijf concrete activiteiten binnen de branche kon aangeven bijna de helft van de geënquêteerde bedrijven aangaf dat er niets op brancheniveau gebeurt. Daarnaast zei bijna een op de zeven bedrijven niet te weten wat er op brancheniveau aan concrete activiteiten wordt ontplooid om werknemers langer aan het werk te houden. Op de vraag wat bedrijven zelf concreet aan activiteiten uitzetten om werknemers duurzaam inzetbaar te houden gaf slechts vijftien procent spontaan aan loopbaangesprekken, functionerings- of beoordelingsgesprekken te voeren, gevolgd door activiteiten en maatregelen gericht op het bevorderen van de gezondheid en vitaliteit van de medewerker (dertien procent). Een derde gaf aan geen enkele activiteit te doen. Maar uit het voorleggen van concrete maatregelen is de onderzoekers gebleken dat bijna iedere werkgever wel enkele van die maatregelen toepast. Dat betekent dat werkgevers veel van de maatregelen vanuit een ander perspectief toepassen. Het voornaamste motief “goed werkgeverschap” maakt in de ogen van veel werkgevers in feite deel uit van de normale bedrijfsvoering. Naarmate bedrijven groter zijn wordt bewuster beleid gevoerd om mensen gezond, gemotiveerd en langer aan het werk te houden. In de grotere bedrijven is dan ook vaker een personeelsmanager aanwezig die fulltime bezig is met (het ontwikkelen van) personeelsbeleid.

Het rapport Duurzame inzetbaarheid op bedrijfsniveau Quickscan 2012 is te downloaden via de website van de Rijksoverheid. Het rapport van een onderzoek, uitgevoerd door Ecorys, naar wat er binnen bedrijven daadwerkelijk gebeurt op het terrein van duurzame inzetbaarheid, is verschenen als bijlage bij het Tweede Kamerstuk: duurzaam inzetbaar in cao en praktijk
Health-en-Saffety-jaarcongres