Instrument verbeterd inzicht personeelsbehoefte

Preventie van arbeidsmarktdiscrepanties via strategische personeelsplanning

De auteurs doen in deze bijdrage verslag van de ontwikkeling van een instrument en methode die werkgevers een beter zicht geven op huidige en toekomstige personeelsbehoefte. De eerste ervaringen met instrument en methode onder negen werkgevers in Eemsdelta-regio zijn positief: de informatie over personeel wordt preciezer, mutaties worden bijgehouden, en in de verwachte personeelsbehoefte wordt meer rekening gehouden met economische en technologische ontwikkelingen. Het beoogde ge- volg van de verbeterde informatie is dat onverwachte personeelstekorten minder optreden. De andere regionale partners op de arbeidsmarkt (gemeenten en UWV, opleidingsinstituten, werkzoekenden) profiteren als werkgevers de verbeterde informatie willen delen en beschikbaar stellen voor analyse op regionaal niveau; de regionale arbeidsmarkt als geheel wordt transparanter. Op basis van de pilot is nu een baanopeningenmonitor voor werkgevers in de hele arbeidsmarktregio Groningen gestart.

Voor de vorige economische crisis rond 2008 vreesden werkgevers in de Eemsdelta (gemeenten Delfzijl, Eemsmond, Appingedam en Loppersum) een tekort aan technische vakkrachten. De instroom van gediplomeerden vanuit het voortgezet en middelbaar beroepsonderwijs in de arbeidsmarkt alleen was onvoldoende om aan de verwachte vraag naar technisch geschoolden te voldoen. Ook de doorstroom van werkzoekenden vanuit UWV naar werk in de technische beroepen was gering. Werkgevers zouden per saldo te maken kunnen krijgen met een tekort aan technische arbeidskrachten. Een beter zicht op het opleidingsniveau en de specifieke kwalificaties van het aanwezige personeel, prognoses van te verwachten personeelsbehoefte, en op deze informatie gebaseerd regionaal arbeidsmarktbeleid zou kunnen bijdragen aan voorkomen van deze tekorten. Op basis van deze stelling hebben wij een instrument ontwikkeld dat inzicht kan geven in het mogelijk ontstaan van tekorten aan arbeidskrachten in de toekomst, ten einde deze problemen te voorkomen. Het instrument is in 2013 uitgeprobeerd in een pilot onder negen werkgevers.

Het ontwikkelde instrument levert, wanneer het methodisch is ingebed, goede aanknopingspunten voor handelen van de vier groepen actoren (werkgevers, gemeenten en UWV, opleidingsinstituten, werkzoekenden) op de regionale arbeidsmarkt. Zo wordt per individueel bedrijf duidelijk waar de toekomstige personeelsbehoefte ligt. En door samenvoeging van deze gegevens kan een regionaal beeld van arbeidsmarktknelpunten worden gevormd.

In deze bijdrage geven we eerst een schets van de context waarin de arbeidsmarktproblemen in de Eemsdeltaregio konden ontstaan. Daarna komen we tot een specificatie van het probleem en formuleren we de ontwerpvragen. Vervolgens beschrijven we het instrument naar doel en inhoud, waarna we stilstaan bij de kenmerken van de methode. Tot slot volgen de eerste ervaringen met het instrument en een vooruitblik op hoe het instrument kan bijdragen aan een beter regionaal arbeidsmarktbeleid.

Context en theoretische achtergronden

Economische ontwikkeling

Een combinatie van een aantal economische en maatschappelijke ontwikkelingen zorgde voor een imperfecte aansluiting tussen vraag en aanbod in de Eemsdeltaregio. De vier onderscheiden groepen actoren ondervinden hinder van deze imperfecties bij het realiseren van hun doelen. We kenschetsen deze ontwikkelingen kort. De afgelopen decennia is er een toename van de economische bedrijvigheid in de regio. Tegelijkertijd ziet de regio zich geconfronteerd met een krimpende beroepsbevolking. Jongeren trekken weg uit de regio en het aantal ouderen neemt toe. Daarnaast kampt de regio met een lage participatiegraad van de beroepsbevolking. De regio telt een groot aantal niet werkende werkzoekenden. De instroom in het technisch onderwijs is relatief laag met als gevolg een geringe uitstroom van schoolverlaters. De regionale arbeidsmarkt heeft derhalve te maken met een bovengemiddelde werkloosheid. Op initiatief van regionale werkgevers zijn in 2008 en 2011 werkgeversenquêtes uitgevoerd naar de verwachte personeelsvraag en knelpunten op de arbeidsmarkt voor de periode tot 2020. Een in opdracht van de regionale werkgeversorganisatie Samenwerkende Bedrijven Eemsdelta (SBE) onder 72 leden uitgevoerd onderzoek naar de personeelsvraag voor de periode 2008 – 2020 liet een forse vervangings- en uitbreidingsvraag zien. Van de verwachte 1745 baanopeningen was 80% van technische aard. Een herhaling van het onderzoek onder 89 werkgevers kwam uit op 3227 baanopeningen, waarvan tweederde in technische functies. De uitkomsten van deze onderzoeken bevestigden de vrees van werkgevers voor toenemende personeelstekorten, in het bijzonder voor technische functies. De destijds soms al langer openstaande vacatures zouden, bij ongewijzigd beleid, straks helemaal niet meer ingevuld kunnen worden.

 

Download hieronder het volledige verslag